Als blij zijn niet lukt: rouw en schuldgevoel in je zwangerschap na verlies
Je draagt een nieuw kind, en je rouwt nog om het kind dat niet mocht komen.
De zwangerschapstest is positief.
Misschien had je gedacht dat je zou huilen van blijdschap. Dat er opluchting zou zijn. Dat dit het moment zou zijn waarop alles eindelijk weer goed voelde.
Maar terwijl anderen zeggen “wat fijn!”, voel jij vooral een steen in je maag.
Ook bij de eerste echo blijft het uit. Het moment waar je zo naar hebt uitgekeken is er, maar de blijdschap komt niet vanzelf. Of hij is er heel even en wordt direct gevolgd door spanning, verdriet of schuldgevoel.
Niet omdat je dit kindje niet wilt. Niet omdat je er niet van houdt. Maar omdat blij zijn soms voelt alsof je het kindje dat je verloor in de steek laat.
Het betekent niet dat je minder van dit kind houdt. Het betekent vooral dat verlies niet verdwijnt zodra er opnieuw leven ontstaat. Als je opnieuw zwanger bent na een miskraam, ken je deze tweespalt misschien van binnenuit.
Waarom blij zijn niet vanzelf komt in je zwangerschap na verlies
Veel vrouwen ervaren schuldgevoel wanneer ze zwanger zijn na verlies, juist op de momenten waarop ze verwachten blij te moeten zijn. Dat is niet vreemd.
Als je eerder een kindje verloor, weet je inmiddels wat er op het spel staat. Je weet hoeveel liefde er al kan zijn voordat een kindje geboren is. En je weet hoeveel pijn het doet wanneer die toekomst ineens wegvalt.
Blij zijn betekent hopen. En hopen voelt gevaarlijk wanneer je eerder hebt meegemaakt hoe kwetsbaar hoop kan zijn.
Daardoor ontstaat er vaak een onbewuste rem. Een deel van jou houdt de blijdschap tegen, alsof het denkt: als ik me niet te veel verheug, doet het straks minder pijn wanneer het opnieuw misgaat. Veel vrouwen herkennen zelfs een soort bijgeloof, alsof te veel vertrouwen het lot zou kunnen uitdagen, alsof voorzichtig blijven veiliger is.
Maar die terughoudendheid zegt niets over hoeveel je van dit kindje houdt. Het is een systeem dat probeert te voorkomen dat je nog een keer dezelfde pijn moet dragen.
De twee kanten van het schuldgevoel
Misschien is dit wel het meest verwarrende aan zwanger zijn na verlies: het schuldgevoel lijkt namelijk twee kanten op te werken.
Aan de ene kant voel je je schuldig wanneer je wél blij bent. Een fijne echo. Een schopje in je buik. Een moment waarop je jezelf betrapt op dromen over later. En direct daarna kan de gedachte komen: mag ik dit wel voelen? Alsof vreugde verraad is aan het kindje dat je verloor. Alsof genieten betekent dat je het vergeet. Alsof deze zwangerschap de vorige vervangt.
Maar er is ook een andere kant. De kant waarop je je juist schuldig voelt omdat je niet blij genoeg bent. Omdat je afstand houdt. Omdat je bang bent om te hopen. Omdat je niet dezelfde verbinding voelt als je misschien had verwacht. Dan ontstaat de angst dat dit kindje tekortkomt, dat het voelt dat jouw aandacht nog zo vaak naar het vorige kindje gaat. Bij sommige vrouwen wordt die ingehouden blijdschap ook zichtbaar in afstand houden, in niet durven hechten aan de baby in hun buik.
Veel vrouwen schieten voortdurend tussen die twee kanten heen. Schuldig omdat ze genieten, schuldig omdat ze niet genieten. En juist die spagaat is zo uitputtend.
Maar geen van beide verhalen klopt. Blij zijn betekent niet dat je je verloren kindje vergeet. En verdrietig zijn betekent niet dat je dit kindje tekortdoet. Het mag allemaal naast elkaar bestaan.
Rouwen om het ene kind terwijl je het andere draagt
Een nieuwe zwangerschap stopt de rouw niet. Vaak gebeurt zelfs het tegenovergestelde.
De zwangerschap brengt herinneringen terug. Gevoelens die misschien even naar de achtergrond waren verdwenen, komen opnieuw naar voren. De uitgerekende datum van je vorige kindje. De week waarin het misging. Het moment waarop je nu verder bent dan toen. Dat zijn vaak punten waarop verdriet onverwacht weer kan oplaaien.
Niet omdat je niet vooruitgaat. Maar omdat verlies zich opnieuw laat voelen.
Je draagt nu twee werkelijkheden tegelijk. Een kindje dat er niet meer is, en een kindje dat groeit. Dat vraagt veel van een mens.
Het betekent niet dat je deze zwangerschap niet aankunt. Het betekent dat verlies en nieuw leven soms naast elkaar bestaan, zonder dat het één het ander oplost. Dat schuldgevoel hoort trouwens bij rouw in bredere zin, ook los van een zwangerschap, en hoe dat werkt lees je in dit blog over schuldgevoel bij rouw.
Waarom je je soms juist verder van je verloren kind voelt
Er is nog een gevoel waar weinig over wordt gesproken. Naarmate deze zwangerschap vordert, kunnen sommige vrouwen merken dat ze zich verder weg voelen raken van het kindje dat ze verloren.
De aandacht verschuift langzaam naar wat er nu gebeurt: de afspraken, de echo’s, de bewegingen in de buik. En juist dat kan pijn doen, alsof je het kindje dat je verloor opnieuw kwijtraakt.
Sommige vrouwen merken daarom dat ze zich vastklampen aan het verdriet. Niet omdat ze graag verdrietig willen zijn, maar omdat loslaten van de pijn voelt als loslaten van het kind zelf.
Maar liefde werkt niet zo. Je hoeft het verdriet niet vast te houden om je kindje te blijven herinneren. Je kindje verdwijnt niet wanneer de scherpe randen van de rouw zachter worden.
Wat de omgeving niet ziet
Voor de buitenwereld lijkt een nieuwe zwangerschap vaak goed nieuws. Een nieuw begin, een oplossing, een teken dat het toch nog goed is gekomen. Mensen zeggen dingen als “zie je wel, het is toch gelukt”, of ze verwachten dat je nu vooral blij bent.
Daardoor blijft veel van wat er werkelijk in je leeft onzichtbaar: het verdriet, de spanning, de schuldgevoelens, en de herinneringen die juist nu weer bovenkomen.
Veel vrouwen houden hun rouw daarom voor zichzelf, precies op het moment dat die opnieuw aandacht vraagt. Dat kan een diepe eenzaamheid geven, alsof niemand begrijpt dat je tegelijkertijd kunt rouwen en verwachten.
Dit hoeft niet opgelost te worden, wel gedragen
Vaak zoeken vrouwen naar een manier om het schuldgevoel kwijt te raken. Om eindelijk gewoon blij te kunnen zijn. Om te stoppen met twijfelen.
Maar misschien hoeft er niets opgelost te worden. Misschien hoeft de rouw niet weg voordat er ruimte ontstaat voor blijdschap. En hoeft de blijdschap niet groter te worden voordat het verdriet er mag zijn.
Verdriet en vreugde sluiten elkaar niet uit. Ze kunnen naast elkaar bestaan. Dat betekent niet dat het makkelijk wordt, wel dat je mag stoppen met vechten tegen één van de twee.
In begeleiding kijken we daarom vaak niet naar hoe gevoelens weg kunnen, maar naar hoe er ruimte kan ontstaan voor alles wat er al is.
Wanneer begeleiding helpt
Soms merk je dat het schuldgevoel je hele zwangerschap begint te kleuren. Dat het niet zakt, hoe vaak je jezelf ook geruststelt. Of dat je je vastklampt aan het verdriet omdat loslaten voelt als verraad. Soms gebeurt juist het tegenovergestelde en merk je dat je niet meer bij je verdriet durft te komen.
Ook wanneer er nauwelijks ruimte overblijft voor de blijdschap die er ook mag zijn, kan begeleiding helpend zijn. Net als wanneer de rouw om je vorige kindje je overspoelt op een manier die je niet meer alleen kunt dragen, of wanneer je je hierin volledig alleen voelt staan omdat iedereen om je heen alleen het goede nieuws ziet.
Begeleiding gaat niet over verdriet wegnemen. En ook niet over jezelf dwingen om blij te zijn. Het gaat over ruimte maken zodat rouw en nieuw leven naast elkaar kunnen bestaan.
Wil je weten hoe begeleiding eruit kan zien? Bekijk dan hier mijn werkwijze.
Je mag dit allebei voelen, tegelijk
Je hoeft niet te kiezen tussen rouwen en hopen. Blij zijn verraadt het kindje dat je verloor niet. En verdriet doet het kindje dat je nu draagt niet tekort.
Beide mogen bestaan. Tegelijk. Naast elkaar.
Als dit onderwerp je raakt, lees dan ook verder op de pagina over opnieuw zwanger na een miskraam. En voel je welkom voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek als je merkt dat het dragen van beide werkelijkheden te zwaar wordt om alleen te doen.
Liefs,
Sabine
